Ҳуқуқий маслаҳатхона

Шахснинг ҳуқуқ ва эркинликлари ҳуқуқнинг турли соҳаларидаги нормалари билан ҳимоя қилинади, лекин жиноят қонунларида фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари бузилганлиги учун жиноий жавобгарлик белгиланган бўлиб, ҳуқуқнинг бу соҳаси жазо тайин­лаш ва жавобгарликни қўллаш орқали фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини 

Мерос қолдириш ва унга эгалик қилиш биз ўйлаганчалик жўн иш эмас. Шунинг учун у билан муомала қилишда ҳуқуқларни билиш, юрист билан маслаҳатлашиши талаб этилади. Ўзбекистонда меросхўрлик Фуқаролик Кодексининг 1112-моддасига асосан, икки ҳил тартибда бўлади: қонун ёки васиятнома асосида. Қонун бўйича меросхўрлик мулк эгаси вафот этганидан

Инсон ўз ақлий ва жисмоний меҳнати махсули юзага чиқиши, оммага тақдим этилиши, одамлар ундан фойдаланишини хоҳлайди. Аммо бунда ҳуқуқларнинг поймол этилиши ижод эгасига маънавий ва моддий зарар етказади, албатта. Замонавий дунёда турли соха ижодкорлари, кашфиётчилари кўпайгани билан бир қаторда 

Инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини тан олиш, уларга риоя этилишини таъминлаш ҳамда ҳимоя қилиш давлатимизнинг устувор вазифаси эканлиги Бош қомусимизнинг ҳар бир моддасида акс этган. Бу вазифаларни давлат ўзининг тегишли органлари ёки ўз ваколатларини бериш орқали нодавлат тузилмалари воситасида  амалга ошириб келади. Алоҳида ҳуқуқий ёрдам турли хил юридик касб эгалари томонидан кўрсатилади.

Фин ёзувчиси ва журналисти Марти Ларни “Алимент – икки одамнинг хатоси учун бирининг тўлайдиган жаримаси”, деган экан. Бир оиланинг вайрон бўлиши, ачинарли ҳол. Фарзандга ота ва онанинг моддий ва маънавий кўмаги бирдек зарур. Аммо турли сабаблар билан ажрашган оила фарзандлари манфаати нуқтаи назаридан қонун уларга ота ёки онанинг моддий таъминотини кафолатлайди. Ўзбекистон Республикаси Оила Кодексининг махсус – бешинчи бўлими “Оила аъзоларининг ва бошқа шахсларнинг алимент мажбуриятлари” деб номланади. 

Ювенал юстиция (Juvenile Justice) – болалар ҳуқуқбузарлиги, содир этганлик учун уларни жиноий жавобгарликка тортиш мумкин бўлган жиноят турлари ва судлар, шунингдек ҳуқуқбузар болалар учун мўлжалланган муассасалар томонидан болаларга қилинадиган муомала усуллари ва ҳуқуқбузарликнинг олдини олиш йўллари каби мавзуларни қамраб олувчи тушунча.

Инсоннинг 18 ёшгача кечирган умри болалик ҳисобланади. Вояга етмаганларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва бошқа қонун ҳужжатлари, жумладан “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида” Ўзбекистон Республикасининг Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Оила Кодекси, халқаро миқёсда эса “Бола ҳуқуқлари тўғрисида Конвенция” орқали кафолатланади. Конвенция мамлакатимизда ратификация қилинган ва ундаги меъёрлар бизда ҳам амалдадир.

2008 йил 22 октябрда мамлакатимизда “Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш тўғрисида” Қонун кучга кирди. Мазкур қонунга мувофиқ, транспорт воситалари эгалари 2009 йилнинг 22 январига қадар транспорт воситасидан фойдаланиш пайтида бошқа шахсларнинг ҳаёти, соғлиғи ёки мулкига зарар келтирилганлиги учун ўзининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиши шарт

Инсон қадр-қимматининг бахоси йўқ. Кишиларнинг бир-бирини ҳурмат қилиши, ўзгага зарар етказмаслиги, хаётига дахл кўрсатмаслиги нафақат инсонийлик ҳусусиятлари, балки қонуний меъёр билан ҳам талаб этилади. Ўзбекистон Республикаси Конституциясида инсон ҳуқуқ ва эркинликлари юқори баҳоланиб, қонун ҳар бир фуқаронинг ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунга зид бўлмаган барча усуллардан фойдаланиб ҳимояланишини таъминлайди.

Бирор касбнинг бошини тутиб, унда хизмат қилиш, меҳнат кўрсатиш фақат моддий ва маънавий эхтиёжларини қондириш, ўз ўзиини таъминлаш эмас, балки ҳуқуқ ҳамдир. Ишга жойлашиш – ҳар кимнинг мутлақ ҳуқуқи. Мазкур ҳуқуқ доирасида биз иш танлаш, мақбул келадиган ишга жойлашиш, меҳнатга ҳақ олиш имкониятига эга бўламиз. Ўзбекистон Республикаси Конституциясига мувофиқ ҳар бир шахс меҳнат қилиш, эркин

Уй-жой масаласи кишилик жамиятининг дастлабки даврлариданоқ долзарб бўлган. Ҳавф-хатар ва табиат инжиқликларидан ҳимояловчи бошпана замонавий жамиятда ҳам бирламчи эҳтиёжлар қаторига кирди. Янги қулайликлар эса ҳуқуқий жиҳатларни бошлаб берди. Турар жой билан боғлиқ қонуний меъёрлар барчага тааллуқли аҳамият касб этди. Шинам хонадонингизда муаммосиз яшашингиз учун унга доир қонунчиликдан хабардор бўлинг.

Кредит инсонларга маблағи етарли бўлмаган вақт тўловни кечиктирган ҳолда товар сотиб олиш имкони беради. Кредитнинг асосий афзаллиги ҳам шунда – тўлов жараёни маблағлар етишмовчилигини қоплашда кўринади. Кредит ҳақидаги қонуний меъёрлар Ўзбекистон Республикасининг “Корхоналар тўғрисида”, “Банклар ва банк фаолияти тўғрисида”, “Ўзбекистон Республикаси Марказий банки тўғрисида” каби Қонунларда ўз ифодасини топган.

Совғанинг катта-кичиги бўлмайди, деган гап бор. Аммо расман, қонун нуқтаи назаридан қараганда, шундай совғалар ҳам мавжудки, уларни шунчаки самимият билан тутқизиб, ташаккур билан қабул қилиш орқалигина иш битмайди. Бундай совғаларни тақдим этишда нотариал идоралар иштирок этиб, махсус шартнома тузиш керак бўлади. Бу ҳадя шартномасидир.

Харидор сифатида турли дўконларга ташриф буюрганимизда, бир эълонга кўзимиз тушади: “Сотилган маҳсулот қайтиб олинмайди”. Аслида бу тўғрими? Қайси асосларга кўра сотувчи бундай ҳукм чиқаради? Қандай ҳолларда ҳарид қилинган маҳсулотни қайтариб бериш мумкин ёки аксинча? Ҳарид билан боғлиқ истеъмолчи ва сотувчининг ҳуқуқ ҳамда мажбуриятларини баён қилмоқчимиз.

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 38 моддасида “Ёлланиб ишлаётган барча фуқаролар дам олиш ҳуқуқига эгадирлар”, деб белгиланган. Ишга кириш олдидан тузиладиган меҳнат шартномасида белгиланган иш вақти муддати, дам олиш ва байрам кунлари ҳақ тўланадиган меҳнат таътили кафолатланади.